Un kòmpiuter ta un mashin ku por wòrdu programá pa outomátikamente ehekutá sekuensia di operashonnan aritmétiko òf lógiko, konosí komo komputashon. Kòmpiuter elektróniko digital moderno por ehekutá sètnan genériko di instrukshon yamá programa, ku ta permití kòmpiuter di ehekutá un skala di tarea.
E término sistema di kòmpiuter por referí sea na un kòmpiuter kompletu, inkluso su hardware, sistema operativo, software i aparatonan perifériko, òf na vários kòmpiuter interkonektá ku ta funshoná huntu, manera un ret di kòmpiuter òf klúster di kòmpiuter.
Kòmpiuter ta wòrdu usá komo sistema di kòntròl den un skala di produktonan industrial i di konsumidó. Esakinan ta inkluí aparatonan simpel ku propósito spesial, manera microwave i remote (kòntròl), i ekipo di fabrika, manera robot industrial. Kòmpiuter tambe ta hunga un ròl sentral den aparatonan ku propósito general, esaki ta inkluí PC i aparatonan mobil, manera smartphone. E internet ta drai riba kòmpiuter i ta konektá algun mil mión di aparato i usadó rònt mundu.
E promé kòmpiuternan a wòrdu diseñá prinsipalmente pa kalkulashon. Hermentnan manual, manera e tèlram a yuda ku kalkulashon for di tempu antiguo. Durante e revolushon industrial, aparatonan mekaniko a wòrdu desaroyá pa outomatisá tareanan ripití, por ehèmpel den produkshon di textil. Na kuminsamentu di siglo 20, mashinnan eléktriko a wòrdu konstruí pa ehekutá kalkulashon analógiko spesialisá.
E promé kòmpiuternan elektróniko digital a aparesé durante Di Dos Guera Mundial i a usa komponentenan elektromekániko òf tubonan vakuo. E promé transistornan semikonduktor a wòrdu desaroyá na fin di añanan 1940. Na fin di añanan 1950, teknologianan nobo a aparesé manera, e MOSFET (transistor MOS) basá riba silikon i sirkuitonan integrá (òf mikrochip). E desaroyonan aki a permití e kreashon di mikroprosesadó i revolushon di mikrokòmpiuter den añanan 1970. For di e tempu ei, rendimentu i kapasidatnan di kòmpiuter a oumentá rápidamente, kua a kontribuí na e revolushon digital pa fin di siglo 20 i kuminsamentu di siglo 21.
Un kòmpiuter moderno ta sisti generalmente di por lo ménos un elemento di prosesamentu, normalmente un prosesadó (central proccesing unit, CPU) den forma di un mikroprosesadó, huntu ku algun forma di memoria di kòmpiuter, mayoria be chipnan di memoria semikonduktadó. E prosesadó ta ehekutá operashonnan aritmétiko i lógiko, miéntras ku mekanismo di kontrol ta determiná e sekuensia di operashon basá riba instrukshon i datonan wardá. Aparatonan perifériko ta inkluí aparato di input (lit. "introdusí"; manera keyboard i mouse), aparato di output (lit. "ekstrae" òf "risibí"; manera pantaya i prenter), i aparatonan ku ta kombina tur dos funshon (manera pantaya di tòchi). E aparatonan aki ta permití usadó pa introdusí dato, risibí dato, i warda òf rekuperá informashon.